اینم فقط برای شکستن روحیه خاله پسر ( ممد)

دیوانگان نجوم تقدیم می کنند

کاری از: دیوانه کوچولو

موضوع: تمدن اسلام در نجوم

نجوم در میان اختر شناسان مسلمان رواج داشت و در واقع نجوم عمدتاً از یونان به کشور های اسلامی رواج انتقال یافت. بسیاری از کتابهای اختر شناسی از یونان به عربی ترجمه شدند از جمله               « مجسطی » که مهمترین کتاب نجومی در میان اختر شناسان مسلمان به شمار می رفت. یکی از دلایل گرایش مسلمانان به نجوم، نزدیکی کانون نجوم یونان، به سرزمین های اسلامی بود دیگر این که بسیاری از فرضیه های دینی اسلام با پدیده های نجومی ارتباط دارد. همانطور که می دانید، ادای فریضه ی نماز، با پدیده ی نجومی مانند طلوع و غروب خورشید، سپیده ی صبح و ... ارتباط دارد.

منجمان مسلمان برای تعیین جهت قبله و محاسبه ی دقیق نماز ها، به مثلثات کروی نیاز داشتند. البته مثلثات کروی در دیگر محاسبات نجومی نیز کاربرد داشته است و دارد. بطلمیوس برای محاسبات مربوط به مثلثات کروی از شیوه ی نا دقیقی استفاده می کرد. به نظر می رسد که از شش رابطه ی جدید مثلثاتی ( یعنی سینوس، کسینوس، تانژانت، کتانژانت، سکانت و کسکانت )، پنج مورد از آنها در ریاضیات و نجوم دوره ی اسلامی ریشه دارند و فقط سینوس خاستگاه هندی دارد.

ابوریحان بیرونی منجم مشهور ایرانی در قرن چهارم هجری برای نخستین بار مثلثات کروی را به صورت علمی مستقل ارائه داد.

در تقویم مسلمانان، آغاز ماه های قمریبه روئت هلال در آغاز هر ماه بستگی دارد. البته در مورد پدیده هایی مانند طلوع و غروب، روشهای محاسباتی منجمان یونان در دسترس مسلمانان بود اما در مورد روئت هلال، در نجوم یونان کاری انجام نشده بود. منجمان مسلمان با رصد هایی به ضابطه های گوناگونی در زمینه ی روئت هلال دست یافتند.

یکی از مهمترین کارهای منجمان مسلمان، نامگذاری ستاره ها بود. بسیاری از نامهای امروزی    ستاره ها نیز مستقیماً عربی هستند و یا به نوعی تغییر شکل یافته از عربی، همچنان کاربرد دارند. این نامها در کتاب «صور کواکب» از عبدالرحمن صوفی، منجم بزرگ ایرانی قرن چهارم هجری قمری آمده است. او در این کتاب، موقعیت ستاره ها را مشخص کرده و از صورت های فلکی نقاشی هایی کشیده است.

از دیدگاه کلی منجمان مسلمان بیشتر پیرو منجمان یونان بودند. آنها فرضیه ی زمین مرکزی بطلمیوس را پذیرفتند اما با گذشت زمان و طی قرن ها، خطا های مدل بطلمیوسی در پیش بینی موقعیت سیارات جمع و زیاد شد. آنها کوشش می کردند با تغییراتی، مدل بطلمیوس را برای عصر خود صحیح کنند. و به این ترتیب، نقد ها و مدل های جدیدی از هیأت بطلمیوسی عرضه شدند که البته همه ی آنها، زمین مرکزی بودند.

منجمان مسلمان نتیجه ی رصد های نجومی را که انجام می داند. در جدول هایی وارد می کردند. آنها مجموع این جدول ها و روش های محاسباتی را در کتاب هایی به نام « زیج » جمع آوری می کردند. برخی از مهمترین زیج های دوره ی اسلامی عبارتند از:  

« زیج صابی » ازبتانی حدود 290 ه.ق، « زیج جامع کوشیار » از کوشیار گیلانی حدود 390 ه.ق،         « زیج ایخانی » از خواجه نصیر طوسی حدود 640 ه.ق، « زیج خاقانی » از غیاث الدین جمشید کاشانی حدود 820 ه.ق و « زیج الغ بیک » حدود 840 ه.ق.         

دیوانگان نجوم تقدیم می کنند

کاری از: دیوانه کوچولو

موضوع: گالیله، مدافع کپرنیک

 

گالیلئو گالیله در سال 1564 م در پیزای ایتالیا متولد شد. او در آغاز ورود در دانشگاه در رشته ی پزشکی تحصیل می کرد اما علاقه ی واقعی او به ریاضیات، مکانیک و نجوم بود. تردیدی نیست که گالیله در ریاضیات با استعداد بوده است. چون چهار سال پس از رها کردن رشته ی پزشکی، به    درجه ی استادی ریاضیات در دانشگاه پیزا رسید. در سال 1609 م او با استفاده از چند عدسی، یک تلسکوپ ساخت البته او نخستین سازنده ی تلسکوپ نبود اما او نخستین کسی بود که با تلسکوپ به مشاهده ی اجرام آسمانی پرداخت. کشف هایی که او با تلسکوپ انجام داد، بسیار جالب توجه بودند و مسیر دانش اختر شناسی را تغییر داد. گالیله، ماه را رصد کرد و متوجه شد که سطح ماه، صاف و هموار نیست. او حتی ارتفاع کوه های ماه را از روی سایه ی آنها محاسبه کرد. از مهمترین کشف های گالیله با تلسکوپ، مشاهده ی شکلهای هلالی زهره (شبیه شکلهای هلالی ماه ) این کشف چند نتیجه داشت اول این که نشان داد سیارات از خود نوری ندارند.دیگر این که بر اساس نظر بطلمیوس، زهره در میان زمین و خورشید قرار دارد و به دور زمین می گردد. اگر این نظر درست بود، شکلهای هلالی زهره همواره نازک دیده می شدند. اما گالیله شکلهای هلالی نیمه (تربیع) و نزدیک به کامل از زهره مشاهده می کرد، به این ترتیب نتیجه گرفت که زهره در مسیری در میان زمین و خورشید، به دور خورشید می گردد. این، یکی از شواهدی بود که پیروزی نظریه ی خورشید مرکزی کپرنیک را بر     نظریه ی زمین مرکزی بطلمیوس نشان داد.

افزون بر این، گالیله با تلسکوپ، قمر های مشتری را رصد کرد. او پس از چند شب رصد، متوجه شد که آنها به دور مشتری می گردند این کشف نیز اهمیت زیادی داشت. چون برخی از مخالفان نظریه ی کپرنیک اعتقاد داشتند که:

« اگر زمین به دور خورشید بگردد، ماه از زمین جدا می ماند! »

این کشف نشان داد که ممکن است در حین حرکت جسم، اجرامی نیز به دور آن بگردند.

گالیله لکه های خورشیدی را نیز رصد کرد  و متوجه شد که آنها در سطح خورشید پدیدار و ناپدید می شوند. او با این کشف، نظر ارسطو را مبنی بر این که اجرام آسمانی ثابت و بی تغییرند، رد کرد.

گالیله در سال 1610 م کتابی را با عنوان « پیک آسمانی » منتشر کرد. او در آن کتاب، اجرامی را که با تلسکوپ مشاهده کرده بود، توصیف کرد و نشان داد که رصد هایش نظریه ی خورشید مرکزی کپرنیک را تائید می کنند. پس از این، کتاب دیگری را با عنوان « گفت و گویی درباره ی دو مجموعه ی اصلی جهان » منتشر کرد. این کتاب گفت و گویی میان سه دوست درباره ی نظریهی بطلمیوس و کپرنیک بود. گالیله در سال 1633 م به دلیل نظراتش از سوی دستگاه تفتیش عقاید کلیسا مورد بازجویی قرار گرفت. آنها گالیله را مجبور کردند که خود را گناهکار بداند و عقیده اش را انکار کند. برای مجازات، گالیله را به وطنش تبعید کردند و او ده سال پایان عمرش را در آنجا گذراند.

مدت زمان میان مرگ کپرنیک و گالیله  99 سال است که آن را می توان مرحله ی گذر از نظریه ی بطلمیوس به کپرنیکی دانست. در این دوره، نجوم جدید پایه گذاری شد.